Yazar: Nihat Ateş

“Önemli olan hiçbir şey düşünülemez, önemli olan her şey bir gölge gibi bilinçsizce insanın peşinden sürüklenmeli.” – Juan Carlos Onetti, Ceset Toplayıcı Juan Carlos Onetti’nin Ceset Toplayıcı’sı üzerine bilişsel bir okuma Amerika’nın İsviçresi… Haritada küçük bir ülke. Arjantin ile Brezilya’nın arasına sıkışmış, Rio de la Plata’nın geniş, çamur renkli ağzına yaslanmış; karşı kıyıda Buenos Aires’in...

“Her şeyi yapmayı başarabilmiş olsak da hâlâ bir kuş yuvası yapamadık.” Fransız atasözü   Bak şu asılı şeye. İnce bir dala, sentetik bir iple bağlanmış. Çatılmış, örülmüş, boyanmış, siyah-beyaz çekilmiş bu karede boya görünmüyor; ama izi duruyor, soğukluk grinin içinde bir yerde. Bir yuva. Daha doğrusu yuvaya benzeyen bir şey. Ona bakarken içinden bir ses “yuva”...

Kıyıda; ağır ağır adımlıyorum denizi. Dalgalı. Büyükçe bir kayada, küçük bir dalga kırılıyor. Soruyorum; − Deniz her şeyi görür, dediler; gördün mü? Yanıtlıyor; − Gördüm. Sesim titriyor korkudan. Acaba… Soruyorum; − Rüyalarımı da gördün mü? Yanıtlıyor; − Gördüm. Resim: Salvador Dali

Susmuş o ağacın gövdesinde, sonbaharın hatırlattığı anılar   yaşıyor şimdi. Anılar ki ağır ağır birikir ve günbatımı kadar çabuk unutulur. Bir koku gelir;   beyaz sabun köpüğü. Islak bir taş yerde   yarım kalmış bir cümle.  Özür, değildi;  Vaat, değildi; yeniden yürümeyi öğrenmiş bir felçli gibi: Yavaş, daha yavaş, duyulacak kadar yavaş. Ağaç da biliyor;...

Şu çiçeğe bak. Hayır, önce rengine bak; çünkü burada yazdığım dört denemenin fotoğraflarında ilk kez renk var. Ve onu, en az doğal olana, en çok dokunulmuş olana saklamışım sanki. Yine bu sayfalarda yayımladığım dört deneme boyunca hep griydik, siyah-beyaz. İlk pembeyi; aslında bir kültüre, bir ıslahın sonucuna, bir bahçıvanını yüzyıllar süren inatçı hayaline ayırdım. Ve...

Yanlışta neden ısrar ederiz ve kurgucular bunu nasıl anlatıya çevirir?   Gerçeği arayan değil, tutarlı bir öykü arayan canlılarız Bir kitap alırsın eline; koltuğuna, çalışma masana oturur ve bir sayfayı açarsın. Henüz hiçbir şey okumamışsındır, oysa zihnin okumaya çoktan başlamıştır. Çünkü beynin aslında bir tahmin makinesidir. Binlerce yıl önce, karanlık ve tehlikelerle dolu patikalarda yürüyüp...

Gerçeklik, “nesne” dediğimiz bağımsız, kendi kendine duran şey olmaktan çok, ilişkilerden doğan bir olgu: bir sistemin başka bir sistemle kurduğu temasın içinde belirginleşen bir fenomen… Borges bunu Tlön’de edebiyatla sezdirir; modern fizik ise aynı sezgiyi matematikle sınava sokar; evrimse, ön-uyum mekanizmasıyla gerçekliğin çevreyle ilişkisi sayesinde ortaya çıktığı gibi kalmayıp nasıl farklı işlevler yüklenerek estetik dünyamıza...