Alacakaranlıkta
Yine kurşun dökmekte göz yaşlarının kazanında,
sana bir kadeh için –kutlamaktır önemli olan yitirilmişi-
bana da isli cam kırıklarım için –ateşe saçılmakta.
Ve sana kadeh kaldırıyorum gölgeleri çınlatarak.
Ingeborg Bachmann
Çeviri: Ahmet Cemal
Avusturyalı yazar İngeborg Bachmann 26 Haziran 1926’da doğmuş. Bundan tam 100 yıl önce. En ünlü yapıtı „Malina“ adlı romanı 1985 yılında dilimize kazandırılmış. Çeviren, Ahmet Cemal. Adaşım ünlü yazarın tüm şiir külliyatının yanı sıra „Bir Tufandan Sonra“ adı altında Bachmann’ın şiir, deneme ve yazarla yapılmış söyleşileri içeren bir seçkiyi de Türkçeye kazandırmıştı. Alman Dili Edebiyatı’ndan sayısız çevirinin altna imzasını atan Ahmet Cemal’i 9 yıl önce, 1 Ağustos 2017’de yitirdik. Aşağıda okuyacağınız makalem vefatının hemen ardından, 4 Ağustos 2017 yılında Cumhuriyet Gazetesi’nde çıkmıştı.
Adaşımı yitirdim
Cumhuriyet, 4 Ağustos 2017
Ahmet Cemal’le elli yıllık bir dostluğumuz vardı. İkimiz de St. Georg Avusturya Lisesi’ni birer yıl arayla bitirmiştik. Ancak birbirimizi 1960’lı yılların sonunda babam Burhan Arpad’ın Altın Kitaplar’a önerdiği “Sosyal Gerçekçilik Açısından Alman Edebiyatı” adlı yapıtın çevirisi sırasında tanımıştık. Bu seçkide yer alan çoğu metnin altında Burhan Arpad’ın yanı sıra Ahmet Cemal’le Ahmet Arpad’ın da imzası vardır. İkimiz de o güne dek Alman dili edebiyatından bir, iki çeviri yapmıştık. Cemal ilerde: “Benim çeviri alanındaki ilk gerçek hocam Burhan Arpad olmuştu” demişti. O, çevirmenlerin iki kültür arasında köprü görevini yerine getirdiğini bilen ve bu zor görevi her zaman ciddiye almış bir idealistti. Edebî bir yapıt çevirmek için gereken genel kültür onda vardı. Çevirdiği dilin kültürünü yakından tanırdı. Bu nitelikleri olmasaydı Bachmann, Musil, Broch, Zweig, Remarque, Rilke, Seghers ve Kafka çevirebilir miydi? Yazışırdık, telefonlaşırdık, ben İstanbul’a uğradıkça buluşurduk. Aralık ayındaki bir toplantıda yine bir araya gelmiştik. Sohbetimiz sırasında bana: “Ahmet seninle aynı yıl, aynı ay ve aynı gün doğduğumuzu biliyor muydun?” (*) dediğinde şaşırmıştım. Sesini de en son geçen martta hastaneden eve döndüğünde telefonda duymuştum. Ahmet Cemal sadece ödüllü nitelikli bir çevirmen ve değerli bir edebiyatçı değil, sayıları son yıllarda gittikçe hızla azalan örnek bir aydındı da…
(*)
Ahmet Cemal, 5 Mart 1942‘de İzmir’de doğdu
Ahmet Arpad, 5 Mart 1942’de İstanbul‘da doğdu
Bir Cevap Bırakın