Gnawa, her şeyden önce, atalara ve ruhlara seslenen, genellikle dini içerikli sözlerle bezeli bir Sufi kardeşlik müziğidir.
Kökeni 16. yüzyıla, kölelik ve köle ticaretine dayanan Gnawa toplulukları; kadim Afrika kültürlerini, Arap-Müslüman etkilerini ve yerel Berberi performanslarını bir araya getirir. Bütün gece boyu süren ritim ve trans törenleri aracılığıyla bir “vecd” (esrime) ritüeli halindedir.
Gnawa müzik, hareket ve trans aracılığıyla ruhsal dengeyi ve şifayı sağlamaktır. Müziğin kökleri Sahra’daki Afrika’nın mistik müziğine dayanır. Gnawa, köle tüccarları tarafından 15. yüzyıldan itibaren Fas’a getirilen halkın adı olarak bilinir.
Gnawalar Müslüman olunca sufizmle tanışarak geleneksel ayin formundaki ritüellerini Kuzey Afrika’daki sufilerin zikir halkaları olan hadra formunla birleştirirler. Hayvan derisinden yapılan guembri (üç telli bas), qraqeb (ağır metal çifte kastanyetlere benzer el zilleri) ve tbel (davullar) Gwana müziğinin temel enstrümanlarıdır.
2019 yılında “Gnawa, her şeyden önce dini içerikli sözlerin, ataları ve ruhları çağıran şarkıların eşlik ettiği, seküler ile kutsalı harmanlayan bir Sufi kardeşlik müziğidir.” diyen UNESCO tarafından insanlığın somut olmayan kültürel mirası ilan edilmiştir.
- Gnawa Dünya Müzik Festivali bütün dünyadan gelen müzisyenlerin katılımıyla bu yıl 24-26 Haziran 2027 tarihlerinde Essaoira’da gerçekleşecektir.
Essaouira’da günümüzün ünlü Gnawa sanatçılarından El Mehdi ile konseri öncesi bir söyleşi yaptık.
Benim adım Mehdi 29 yaşındayım Essaouira da doğdum. Burada doğduğum için bütün yaşamım Gnawa müziği ile iç içe geçti, geçmekte de..
Gnawa müziğine ne zaman başladınız?
Çok küçük yaşlarımda ailemden gizli olarak Gnawa müziğine başladım. Önce bu müzik türünün temel enstrümanı olan guembriyi satın aldım. Ama babam aleti gördü, çok kızdı bana aleti kırdı. Pes etmedim defalarca aleti almama rağmen her defasında aleti kırdı. Ondan saklayarak müziğe devam ettim.
Ne zaman profesyonel bir müzisyen olduğunuzu düşündünüz??
20 yaşındaydım, İlk plağımı 20 yaşımdayken çıkardım. Daha sonraları Fas’ın bu kültürel mirasını yaşamaya, yaşatmaya devam ettim.
İlgiyle izleniyorsunuz, bu ilgiyi nasıl açıklarsınız?
Birazdan izleyeceğiniz gibi Gnawa müziğini eski kurallarıyla sergilemekteyiz. Biz başlangıcından yani eski dönemlerinden Gnawa müziğini çalıyoruz. Modernleştirilmiş biçimini çalmıyoruz. Gnawa’nın tarihsel köklerini ortaya çıkarıp atalarımızdan kalan müziği yaşatmaktayız.
Bir Cevap Bırakın